Tο SORA 2.5 Drone αποτελεί τη σύγχρονη μεθοδολογία αξιολόγησης κινδύνου για σύνθετες επιχειρήσεις UAS στην Ειδική Κατηγορία.
Για επαγγελματικές επιχειρήσεις drone, η σωστή εκπαίδευση στην Ειδική Κατηγορία STS-01 και STS-02 αποτελεί σημαντικό βήμα για την κατανόηση των επιχειρησιακών απαιτήσεων και του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Τα Drone χρησιμοποιούνται πλέον σε πολύ περισσότερες εφαρμογές από μια απλή αεροφωτογράφιση, όπως γινόταν παλιά. Επιθεωρήσεις δικτύων, φωτογραμμετρία, θερμογραφία, επιτήρηση, γεωργικές εφαρμογές και πτήσεις BVLOS είναι μερικά μόνο παραδείγματα. Όσο όμως αυξάνονται οι επιχειρησιακές δυνατότητες ενός drone, τόσο αυξάνονται και οι απαιτήσεις για την ασφαλή πραγματοποίηση μιας πτήσης.
Όταν μια επιχείρηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τους περιορισμούς της Ανοικτής Κατηγορίας (Open Category) ή δεν καλύπτεται από ένα διαθέσιμο Standard Scenario (STS) ή άλλη κατάλληλη προκαθορισμένη διαδικασία, μπορεί να απαιτείται επιχειρησιακή έγκριση στην Ειδική Κατηγορία (Specific Category).Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα από τα βασικότερα εργαλεία αξιολόγησης είναι το SORA – Specific Operations Risk Assessment.Η SORA είναι μια δομημένη μεθοδολογία αξιολόγησης κινδύνου που βοηθά τόσο τον φορέα εκμετάλλευσης UAS όσο και την αρμόδια Αρχή να προσδιορίσουν εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις μια συγκεκριμένη επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας.
Τι είναι στην πραγματικότητα το SORA;
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να θεωρούμε το SORA ως ακόμη μία «άδεια χειριστή».
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ.
Το SORA αφορά πρωτίστως την επιχείρηση η αλλιώς τον ιδιοκτήτη του Drone που θέλει να πραγματοποιήσει ένας UAS Operator. Με απλά λόγια, η λογική είναι: Τι θέλω να κάνω → Πού θέλω να το κάνω → Με ποιο drone → Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν → Πώς θα τους περιορίσω → Πώς αποδεικνύω ότι η επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια.
Πότε μπορεί να χρειαστεί SORA;
Ένα SORA μπορεί να αφορά επιχειρήσεις όπως πτήσεις BVLOS (Beyond Visual Line of Sight),η ενός αεροψεκαστικού, σύνθετες βιομηχανικές επιθεωρήσεις, μεγάλες αποστάσεις, επιχειρήσεις σε περιβάλλοντα με αυξημένο κίνδυνο στο έδαφος ή στον αέρα και γενικότερα δραστηριότητες που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της Open Category ή ενός κατάλληλου STS/PDRA.
Πριν όμως ξεκινήσει κανείς τη διαδικασία ενός πλήρους SORA, πρέπει πρώτα να εξετάσει εάν η συγκεκριμένη επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με απλούστερο κανονιστικό πλαίσιο. Η ίδια η μεθοδολογία προβλέπει ακριβώς αυτή τη λογική, ώστε να μην εφαρμόζεται SORA χωρίς λόγο.
SORA 2.5: Η διαδικασία βήμα προς βήμα
Η διαδικασία ξεκινά από την ακριβή περιγραφή της επιχείρησης. Δεν αρκεί να δηλώσουμε απλώς: «Θέλω να κάνω μια πτήση BVLOS.» Πρέπει να περιγραφή αναλυτικά το επιχειρησιακό περιβάλλον, η περιοχή, το ύψος, οι αποστάσεις, το UAS, το προσωπικό, οι διαδικασίες, τα συστήματα επικοινωνίας, οι πιθανές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και οι περιορισμοί της επιχείρησης .Αυτή η επιχειρησιακή περιγραφή αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία χτίζεται ολόκληρη η αξιολόγηση.
- Περιγραφή της επιχείρησης – ConOpsΤο Concept of Operations (ConOps) Περιγράφει με σαφήνεια τι ακριβώς πρόκειται να γίνει. Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το UAS που θα χρησιμοποιηθεί, το επιχειρησιακό περιβάλλον, το προσωπικό, τον τρόπο εκτέλεσης της αποστολής, τον εναέριο χώρο, τα συστήματα Command & Control και τις κανονικές, contingency και emergency διαδικασίες. Ένα σωστό ConOps είναι θεμελιώδες. Εάν αλλάξει ουσιαστικά η επιχείρηση, μπορεί να αλλάξει και η αξιολόγηση κινδύνου.
- Αξιολόγηση του κινδύνου στο έδαφος.
Στη συνέχεια εξετάζεται ο κίνδυνος που μπορεί να προκαλέσει το drone σε ανθρώπους στο έδαφος. Η διαδικασία προσδιορίζει την Ground Risk Class (GRC) λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία όπως τα χαρακτηριστικά του UAS, το επιχειρησιακό περιβάλλον, την πυκνότητα πληθυσμού και τις περιοχές που θα μπορούσαν να επηρεαστούν σε περίπτωση απώλειας ελέγχου. Στο SORA 2.5 η τεκμηρίωση περιλαμβάνει συγκεκριμένα στοιχεία για το flight geography, το contingency volume, το ground risk buffer και τις σχετικές διαστάσεις. Όπου απαιτείται, εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα μετριασμού του κινδύνου.
- Αξιολόγηση του κινδύνου στον αέρα.
Το επόμενο μεγάλο κομμάτι αφορά τον κίνδυνο σύγκρουσης με άλλα αεροσκάφη. Εξετάζονται η κατηγορία και τα χαρακτηριστικά του εναέριου χώρου, η αναμενόμενη εναέρια κυκλοφορία, η θέση της επιχείρησης, που πετάει και με ποιο Drone και τα διαθέσιμα μέσα αποφυγής ή περιορισμού του κινδύνου. Από τη διαδικασία προκύπτει η αντίστοιχη Air Risk Class (ARC) και, όπου απαιτείται, εφαρμόζονται στρατηγικά ή τακτικά μέτρα αντιμετώπισης του air risk.
- Προσδιορισμός του SAIL
Από τη συνολική αξιολόγηση προκύπτει το απαιτούμενο SAIL – Specific Assurance and Integrity Level. Το SAIL ουσιαστικά καθορίζει πόσο αυστηρές πρέπει να είναι οι αποδείξεις ασφάλειας που θα απαιτηθούν για τη συγκεκριμένη επιχείρηση. Η λογική είναι απλή: όσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος, τόσο ισχυρότερη πρέπει να είναι και η τεκμηρίωση ότι αυτός ο κίνδυνος ελέγχεται. Οι επιχειρησιακές εγκρίσεις μπορούν να αποτυπώνουν επίπεδα από SAIL I έως & SAIL VI
- Operational Safety Objectives – OSOs
Ανάλογα με το αποτέλεσμα της αξιολόγησης προκύπτουν τα Operational Safety Objectives (OSOs) που πρέπει να ικανοποιηθούν. Εδώ πλέον δεν εξετάζουμε μόνο το drone. Εξετάζουμε ολόκληρο το σύστημα λειτουργίας: την αξιοπιστία του UAS, την εκπαίδευση και ικανότητα του προσωπικού, τις αδειοδοτήσης του προσωπού, τις επιχειρησιακές διαδικασίες, τη συντήρηση, τα συστήματα επικοινωνίας, τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και γενικότερα τα μέτρα που απαιτούνται ώστε η επιχείρηση να πραγματοποιείται με το προβλεπόμενο επίπεδο ασφάλειας.
- Το Operations Manual.
Ένα ακόμη σημαντικό μέρος της διαδικασίας είναι το Operations Manual (OM).Το Operations Manual δεν πρέπει να είναι ένα γενικό έγγραφο που απλώς υπάρχει στον φάκελο της εταιρείας. Πρέπει να περιγράφει τον πραγματικό τρόπο λειτουργίας του UAS Operator: αρμοδιότητες, προσωπικό, διαδικασίες πτήσης, προετοιμασία αποστολής, contingency procedures, emergency procedures, εκπαίδευση, συντήρηση, reporting και τις διαδικασίες που συνδέονται με την εγκεκριμένη επιχείρηση. Οι απαιτήσεις υποβολής και το επίπεδο τεκμηρίωσης εξαρτώνται και από την κατηγορία/SAIL της επιχείρησης. Η κάθε εταιρεία είναι υποχρεωμένη να δώσει το Ο.Μ στο προσωπικό της να το διαβάσει ώστε να είναι όλοι ενημερωμένη για τις διαδικασίες.
SORA, ConOps και Operations Manual πρέπει να «μιλούν την ίδια γλώσσα»
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της διαδικασίας.
Δεν μπορούμε στο ConOps να περιγράφουμε έναν τρόπο λειτουργίας, στο SORA να αξιολογούμε έναν διαφορετικό και στο Operations Manual να προβλέπουμε κάτι άλλο. Τα έγγραφα αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα τεκμηρίωσης.
Οι διαδικασίες, τα τεχνικά χαρακτηριστικά του UAS, οι περιορισμοί, οι αρμοδιότητες του προσωπικού και τα μέτρα αντιμετώπισης κινδύνου πρέπει να είναι συνεπή μεταξύ τους.
Τι κατατίθεται στην Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας ;
Ο φάκελος μιας αίτησης επιχειρησιακής έγκρισης στην Specific Category μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, την αίτηση, την περιγραφή της επιχείρησης, το SORA και τα σχετικά παραρτήματα, το Operations Manual, στοιχεία του UAS, χάρτες και γεωγραφικά δεδομένα, διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, τηλέφωνα και τα απαραίτητα αποδεικτικά συμμόρφωσης. Η EASA έχει πλέον και ειδικές οδηγίες για τον τρόπο συλλογής και παρουσίασης των στοιχείων που συνοδεύουν μια αίτηση επιχειρησιακής έγκρισης. Η αρμόδια Αρχή εξετάζει την τεκμηρίωση και μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις, τροποποιήσεις ή πρόσθετα στοιχεία πριν από τη χορήγηση της επιχειρησιακής έγκρισης & ο χρόνος υλοποιήσεις να ξεπερνά τους 8 μήνες.
SORA 2.5
Η νέα έκδοση Ιουνίου 2026 είναι αυτή που ενσωματώνει το SORA 2.5 & αποτελεί πλέον τη νεότερη έκδοση της μεθοδολογίας που έχει ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο μέσω των AMC/GM της EASA & αναφέρει ότι η νέα έκδοση αποσκοπεί σε απλούστευση της διαδικασίας, διατηρώντας υψηλό επίπεδο ασφάλειας και ενισχύοντας την εναρμονισμένη εφαρμογή του κανονισμού στην Ευρώπη. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις που θέλουν να αξιοποιήσουν επαγγελματικά τα drones σε πιο απαιτητικές αποστολές. Το SORA δεν είναι ένα «χαρτί» Το SORA δεν δημιουργείται απλώς για να κατατεθεί στην Αρχή. Περιγράφει πώς θα πραγματοποιείται με ασφάλεια μια πραγματική επιχείρηση drone. Και μετά την έγκριση, ο UAS Operator έχει την ευθύνη να διασφαλίζει ότι κάθε πτήση πραγματοποιείται σύμφωνα με τα μέτρα μετριασμού, τους στόχους ασφάλειας και τους περιορισμούς που περιλαμβάνονται στην εγκεκριμένη αξιολόγηση και στην επιχειρησιακή έγκριση.
Ο ρόλος της Patras Drone Academy.
Η μετάβαση από την απλή εκπαίδευση ενός χειριστή στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης επαγγελματικής επιχείρησης UAS απαιτεί γνώση τόσο της πτητικής λειτουργίας όσο και του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Η Patras Drone Academy υποστηρίζει επαγγελματίες και επιχειρήσεις στη διαδικασία της Ειδικής Κατηγορίας, από την αρχική αξιολόγηση της επιχείρησης μέχρι τη διαμόρφωση του ConOps, του SORA και του Operations Manual, καθώς και την προετοιμασία του φακέλου που απαιτείται για την υποβολή στην αρμόδια Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας. Στόχος δεν είναι απλώς η δημιουργία εγγράφων, στόχος είναι μια επιχείρηση drone που μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη, με ασφάλεια, σωστή τεκμηρίωση και σύμφωνα με το ισχύον Ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη Specific Category και τη διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου SORA παρέχονται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA).
https://www.easa.europa.eu/en/domains/drones-air-mobility/operating-drone/specific-category-civil-drones/specific-operations-risk-assessment-sora?utm_source=chatgpt.com
