Τα STS & Specific Category αποτελούν σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις πτήσεις drone που ξεπερνούν τα όρια της Ανοικτής Κατηγορίας (Open Category). Σήμερα, τα drones χρησιμοποιούνται σε πολλές επαγγελματικές δραστηριότητες, όπως τεχνικές επιθεωρήσεις, φωτογραμμετρία, γεωργία ακριβείας, ενεργειακές εγκαταστάσεις, κατασκευές και έργα υποδομών.
Όσο αυξάνονται οι δυνατότητες των drones, τόσο πιο σημαντική γίνεται η κατανόηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και των απαιτήσεων της Ειδικής Κατηγορίας.
Μπορώ να πραγματοποιήσω οποιαδήποτε επαγγελματική πτήση με πιστοποίηση A1/A3 ή A2; Πότε χρειάζομαι STS-01 ή STS-02; Τι συμβαίνει όταν θέλω να πετάξω πέρα από την οπτική μου επαφή (BVLOS);
Σε αυτόν τον οδηγό της Patras Drone Academy εξηγούμε με απλό και κατανοητό τρόπο τι είναι τα STS, πώς συνδέονται με την Specific Category και ποιες είναι οι βασικές απαιτήσεις για την πραγματοποίηση νόμιμων και ασφαλών πτήσεων σύμφωνα με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο της EASA.
1. Open ή Specific Category; Πότε δεν αρκεί η A1/A2/A3;
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία χωρίζει τις επιχειρήσεις drones σε τρεις βασικές κατηγορίες: Open, Specific και Certified.
Η Ανοικτή Κατηγορία (Open Category) αφορά επιχειρήσεις χαμηλότερου κινδύνου και περιλαμβάνει τις υποκατηγορίες A1, A2 και A3.
Σε αυτήν την κατηγορία πραγματοποιούνται πολλές καθημερινές αλλά και επαγγελματικές πτήσεις, εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενοι περιορισμοί.
Πότε αρκεί η Open Category;
Η Open Category μπορεί να καλύπτει:
- Αεροφωτογράφιση και βιντεοσκόπηση.
- Αποτυπώσεις ακινήτων.
- Επιθεωρήσεις φωτοβολταϊκών.
- Φωτογραμμετρία μικρών εκτάσεων.
- Αγροτικές παρατηρήσεις και χαρτογράφηση.
Η επαγγελματική χρήση από μόνη της δεν σημαίνει ότι απαιτείται Specific Category.
Για παράδειγμα, ένας μηχανικός που πραγματοποιεί φωτογραμμετρική αποτύπωση με κατάλληλο drone, εντός οπτικής επαφής και τηρώντας τους περιορισμούς της Open Category, μπορεί να εκτελέσει νόμιμα την εργασία του χωρίς πιστοποίηση STS.
Πότε δεν αρκεί η A1/A2/A3;
Η Ειδική Κατηγορία εξετάζεται όταν η σχεδιαζόμενη επιχείρηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στα όρια της Open Category.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:
- Πτήσεις πέρα από την οπτική επαφή του χειριστή (BVLOS).
- Επιχειρήσεις με drones που υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια μάζας της Open Category.
- Πτήσεις που απαιτούν διαφορετικές αποστάσεις ασφαλείας ή επιχειρησιακές συνθήκες.
- Επιχειρήσεις σε μεγαλύτερα ύψη, εκτός των επιτρεπόμενων εξαιρέσεων.
- Εργασίες όπως ο αεροψεκασμός, όπου εφαρμόζονται πρόσθετες κανονιστικές απαιτήσεις.
Σημαντικό: Η μετάβαση στη Specific Category δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το επάγγελμα του χειριστή, αλλά από τον πραγματικό επιχειρησιακό κίνδυνο και τις συνθήκες της πτήσης.
Για όσους ξεκινούν τώρα, η Patras Drone Academy παρέχει εκπαίδευση και προετοιμασία για τις πιστοποιήσεις A1/A3 και A2.
2. STS-01 και STS-02: Ποια είναι η διαφορά και ποιο χρειάζομαι;
Τα Standard Scenarios (STS) είναι τυποποιημένα επιχειρησιακά σενάρια της EASA που επιτρέπουν την πραγματοποίηση συγκεκριμένων πτήσεων στην Ειδική Κατηγορία με προκαθορισμένους κανόνες.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζονται δύο βασικά σενάρια: STS-01 και STS-02.
STS-01: Πτήσεις εντός οπτικής επαφής (VLOS)
Το STS-01 αφορά πτήσεις στις οποίες ο χειριστής διατηρεί άμεση οπτική επαφή με το drone.
Οι επιχειρήσεις πραγματοποιούνται πάνω από ελεγχόμενη περιοχή εδάφους, η οποία μπορεί να βρίσκεται ακόμη και σε κατοικημένο περιβάλλον.
Βασικές απαιτήσεις είναι η χρήση κατάλληλου drone κατηγορίας C5, η προβλεπόμενη εκπαίδευση και η τήρηση των επιχειρησιακών περιορισμών.
Ενδεικτικές εφαρμογές:
- Επιθεωρήσεις κτιρίων και βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
- Τεχνικές αποτυπώσεις και φωτογραμμετρία.
- Έλεγχοι ενεργειακών εγκαταστάσεων.
- Εργασίες σε ελεγχόμενα εργοτάξια.
Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να υπαχθούν στο STS-01 μόνο εφόσον πληρούνται όλες οι απαιτήσεις του σεναρίου.
STS-02: Πτήσεις πέρα από την οπτική επαφή (BVLOS)
Το STS-02 αφορά επιχειρήσεις στις οποίες το drone μπορεί να απομακρύνεται πέρα από την άμεση οπτική επαφή του χειριστή.
Εφαρμόζεται σε ελεγχόμενη περιοχή εδάφους, εξ ολοκλήρου μέσα σε αραιοκατοικημένο περιβάλλον, με χρήση drone κατηγορίας C6.
Η απόσταση του drone από τον χειριστή περιορίζεται, σύμφωνα με τις συνθήκες του σεναρίου, έως 1 χιλιόμετρο χωρίς παρατηρητές εναέριου χώρου, 2 χιλιόμετρα με τη συμμετοχή του παρατηρητή ή και παραπάνω.
Ενδεικτικές εφαρμογές:
- Επιθεωρήσεις εκτεταμένων αγροτικών εγκαταστάσεων.
- Παρακολούθηση μεγάλων εκτάσεων.
- Αποτυπώσεις απομακρυσμένων περιοχών.
Έλεγχοι υποδομών σε κατάλληλα επιχειρησιακά περιβάλλοντα.
STS-01 ή STS-02; Συγκριτικός πίνακας
Χαρακτηριστικό |
STS-01 |
STS-02 |
| Τρόπος πτήσης | VLOS | BVLOS |
| Κατηγορία drone | C5 | C6 |
| Περιοχή | Ελεγχόμενη περιοχή εδάφους, ακόμη και κατοικημένη | Ελεγχόμενη περιοχή εδάφους σε αραιοκατοικημένο περιβάλλον |
| Μέγιστο τυπικό ύψος | 120 m | 120 m |
| Απόσταση από χειριστή | Εντός VLOS | Έως 1-9 χλμ με παρατηρητή |
| Επιχειρησιακή δήλωση | Ναι | Ναι |
Τα STS προσφέρουν ένα συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας, αλλά δεν καλύπτουν κάθε πιθανή επαγγελματική αποστολή.
Ενημερωθείτε για το πρόγραμμα εκπαίδευσης STS-01 και STS-02 της Patras Drone Academy.
3. Operational Authorisation για Drone: Τι είναι και πότε απαιτείται;
Η Operational Authorisation είναι η επιχειρησιακή έγκριση που εκδίδει η αρμόδια εθνική αεροπορική αρχή για συγκεκριμένες επιχειρήσεις στην Ειδική Κατηγορία.
Στην Ελλάδα, αρμόδια αρχή είναι η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ).
Η επιχειρησιακή έγκριση καθορίζει τους όρους με τους οποίους ο εκμεταλλευόμενος UAS μπορεί να πραγματοποιεί τις εγκεκριμένες δραστηριότητές του.
Πότε απαιτείται;
Κατά κανόνα, απαιτείται όταν η επιχείρηση εμπίπτει στη Specific Category αλλά δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω δήλωσης STS και ο εκμεταλλευόμενος δεν διαθέτει κατάλληλα προνόμια LUC.
Για παράδειγμα, μια εταιρεία που επιθυμεί να χρησιμοποιεί drones για αυτοματοποιημένες επιθεωρήσεις μεγάλων εγκαταστάσεων ενδέχεται να χρειάζεται Operational Authorisation.
Ποια είναι η διαδικασία;
Συνήθως περιλαμβάνει:
- Περιγραφή της σχεδιαζόμενης επιχείρησης.
- Αξιολόγηση του επιχειρησιακού κινδύνου ή εφαρμογή κατάλληλης PDRA.
- Σύνταξη εγχειριδίου επιχειρήσεων (Operations Manual – OM).
- Τεκμηρίωση των απαιτούμενων μέτρων ασφαλείας.
- Υποβολή φακέλου στην αρμόδια αρχή.
- Αξιολόγηση και έκδοση της επιχειρησιακής έγκρισης.
Χρειάζεται Operational Authorisation όταν διαθέτω STS;
Όχι, εφόσον η επιχείρηση καλύπτεται πλήρως από το συγκεκριμένο Standard Scenario.
Σε αυτή την περίπτωση εφαρμόζεται η διαδικασία επιχειρησιακής δήλωσης, με επιβεβαίωση παραλαβής και πληρότητας από την αρμόδια αρχή.
Η πιστοποίηση STS του χειριστή, ωστόσο, δεν αντικαθιστά τη δήλωση του εκμεταλλευόμενου UAS.
Περισσότερες πληροφορίες παρέχει η EASA για την Operational Authorisation.
4. SORA για Drone: Τι είναι και ποιος επαγγελματίας τη χρειάζεται;
Η SORA (Specific Operations Risk Assessment) είναι μια μεθοδολογία αξιολόγησης επιχειρησιακού κινδύνου για πτήσεις drones στην Ειδική Κατηγορία.
Σκοπός της είναι να εξετάσει τους κινδύνους μιας επιχείρησης και να καθορίσει τα απαραίτητα μέτρα για την ασφαλή πραγματοποίησή της.
Η SORA δεν είναι πιστοποίηση χειριστή και δεν αποτελεί από μόνη της άδεια πτήσης.
Τι εξετάζει μια μελέτη SORA;
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
- Τον κίνδυνο για ανθρώπους στο έδαφος.
- Τον κίνδυνο σύγκρουσης με άλλα αεροσκάφη.
- Τα χαρακτηριστικά του drone.
- Την περιοχή και το περιβάλλον της επιχείρησης.
- Τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης.
- Τα μέτρα περιορισμού και αντιμετώπισης κινδύνων.
- Τις απαιτήσεις τεχνικής και επιχειρησιακής τεκμηρίωσης.
Ποιος επαγγελματίας μπορεί να χρειάζεται SORA;
Η SORA είναι ιδιαίτερα σημαντική για εταιρείες και επαγγελματίες που σχεδιάζουν σύνθετες επιχειρήσεις εκτός των διαθέσιμων τυποποιημένων σεναρίων.
Ενδεικτικά:
Ενεργειακές εταιρείες: Επιθεωρήσεις δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Βιομηχανικές εγκαταστάσεις: Αυτοματοποιημένες επιθεωρήσεις με drones και σταθμούς τύπου Drone Dock.
Εταιρείες ασφάλειας: Επιτήρηση μεγάλων εγκαταστάσεων ή περιμέτρων.
Τεχνικές εταιρείες: Επιθεωρήσεις υποδομών σε σύνθετα περιβάλλοντα.
Αγροτικές επιχειρήσεις: Εξειδικευμένες αποστολές, όπως αεροψεκασμοί ή επιχειρήσεις πέρα από την οπτική επαφή.
Δεν χρειάζονται όλες αυτές οι δραστηριότητες υποχρεωτικά ξεχωριστή SORA. Πρώτα εξετάζεται αν καλύπτονται από STS ή από μια προκαθορισμένη αξιολόγηση κινδύνου (PDRA).
Ποια είναι η διαφορά STS, PDRA και SORA;
- STS: Τυποποιημένο σενάριο με προκαθορισμένες απαιτήσεις και διαδικασία δήλωσης.
- PDRA: Προκαθορισμένη αξιολόγηση κινδύνου που απλοποιεί την αίτηση για Operational Authorisation.
- SORA: Αναλυτική μεθοδολογία αξιολόγησης κινδύνου για επιχειρήσεις που απαιτούν εξατομικευμένη τεκμηρίωση.
Για περισσότερη ανάλυση, διαβάστε το άρθρο μας «STS ή SORA: Ποιο χρειάζομαι και γιατί;».
5. BVLOS με Drone: Τι σημαίνει και πότε επιτρέπεται;
Ο όρος BVLOS προέρχεται από τις λέξεις Beyond Visual Line of Sight και σημαίνει πτήση πέρα από την οπτική επαφή του χειριστή.
Σε μια πτήση VLOS, ο χειριστής μπορεί να παρακολουθεί απευθείας το drone και τον περιβάλλοντα εναέριο χώρο.
Σε μια πτήση BVLOS, το drone λειτουργεί πέρα από αυτή την οπτική επαφή, σύμφωνα με συγκεκριμένες επιχειρησιακές διαδικασίες.
Γιατί είναι σημαντικές οι πτήσεις BVLOS;
Οι πτήσεις BVLOS δημιουργούν νέες δυνατότητες για επαγγελματικές εφαρμογές μεγάλης κλίμακας.
Για παράδειγμα, μια εταιρεία μπορεί να χρειάζεται να επιθεωρεί εκτεταμένες ενεργειακές εγκαταστάσεις ή απομακρυσμένες υποδομές χωρίς να μετακινεί συνεχώς τον χειριστή.
Η τεχνολογία επιτρέπει επίσης τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και σταθμών φόρτισης drones.
Πότε επιτρέπεται μια πτήση BVLOS;
Μια πτήση BVLOS μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν καλύπτεται από το κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο και πληρούνται όλες οι απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Οι βασικές διαδρομές είναι:
- Επιχείρηση σύμφωνα με το STS-02.
- Επιχείρηση με Operational Authorisation, βάσει κατάλληλης PDRA.
- Επιχείρηση με Operational Authorisation που στηρίζεται σε αξιολόγηση κινδύνου, όπως η SORA.
- Επιχείρηση υπό κατάλληλα προνόμια LUC.
Μπορώ να πετάξω BVLOS με οποιοδήποτε drone;
Όχι.
Το γεγονός ότι ένα drone διαθέτει μεγάλη εμβέλεια τηλεχειρισμού ή αυτοματοποιημένη πτήση δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται αυτομάτως η χρήση του για BVLOS.
Η νομιμότητα εξαρτάται από το επιχειρησιακό πλαίσιο, τον εξοπλισμό, την περιοχή, τα μέτρα ασφαλείας και τις απαιτούμενες εγκρίσεις.
6. Ποια πιστοποίηση ή διαδικασία χρειάζομαι τελικά;
Ας δούμε μερικά απλά παραδείγματα.
| Επαγγελματική δραστηριότητα | Τι πρέπει να εξεταστεί |
| Αεροφωτογράφιση ακινήτου | Ενδεχομένως αρκεί η Open Category |
| Φωτογραμμετρία με VLOS | Open ή Specific |
| Επιθεώρηση σε ελεγχόμενη αστική περιοχή | STS-01 , STS-02 |
| BVLOS σε αραιοκατοικημένη περιοχή | STS-02, PDRA ή SORA 2.5 |
| Drone Dock | εξέταση επιχειρησιακής έγκρισης και αξιολόγησης κινδύνου , Operational Manual-SORA 2.5 |
| Αεροψεκασμός με drone | Specific Category STS 0-1 , Operational manual-SORA 2.5 |
Δεν υπάρχει μία πιστοποίηση που καλύπτει αυτομάτως όλες τις επαγγελματικές πτήσεις.
Η σωστή επιλογή ξεκινά από τον σχεδιασμό της επιχείρησης.
8. Συχνές ερωτήσεις για STS, Specific Category και BVLOS
Χρειάζομαι STS για να εργαστώ επαγγελματικά με drone;
Όχι απαραίτητα. Πολλές επαγγελματικές πτήσεις πραγματοποιούνται νόμιμα στην Open Category. Η ανάγκη για STS εξαρτάται από τις συνθήκες της συγκεκριμένης επιχείρησης.
Μπορώ να πετάξω BVLOS με πιστοποίηση A2;
Όχι μόνο με την A2. Η πτήση BVLOS απαιτεί κατάλληλο επιχειρησιακό πλαίσιο στην Specific Category ή άλλη εφαρμοστέα κανονιστική διαδικασία.
Ποια είναι η βασική διαφορά STS-01 και STS-02;
Το STS-01 αφορά πτήσεις VLOS με drone ετικέτας σήμανσης C5 σε ελεγχόμενη περιοχή εδάφους, ενώ το STS-02 αφορά συγκεκριμένες πτήσεις BVLOS με drone ετικέτας σήμανσης C6 σε αραιοκατοικημένο περιβάλλον.
Η πιστοποίηση STS αντικαθιστά την Operational Authorisation;
Όχι. Η πιστοποίηση αφορά τις απαιτούμενες ικανότητες του χειριστή. Οι επιχειρήσεις STS πραγματοποιούνται μέσω της προβλεπόμενης δήλωσης του εκμεταλλευόμενου, ενώ άλλες επιχειρήσεις Specific μπορεί να απαιτούν Operational Authorisation.
Είναι υποχρεωτική η SORA για κάθε επαγγελματική πτήση;
Όχι. Η SORA χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση κινδύνου. Υπάρχουν και άλλες διαδικασίες, όπως STS και PDRA.
Πού μπορώ να εκπαιδευτώ για STS-01 και STS-02;
Η Patras Drone Academy παρέχει εκπαίδευση για τα ευρωπαϊκά Standard Scenarios STS-01 και STS-02, με θεωρητική και πρακτική κατάρτιση.
Συμπέρασμα: Η σωστή εκπαίδευση ανοίγει νέες επαγγελματικές δυνατότητες
Η εξέλιξη των drones δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για χειριστές, τεχνικές εταιρείες και οργανισμούς.
Η κατανόηση των διαφορών μεταξύ Open , STS-01 , STS-02 ,Specific Category, της SORA και των επιχειρησιακών εγκρίσεων είναι απαραίτητη για την ασφαλή και νόμιμη ανάπτυξη επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
Με σωστή εκπαίδευση, κατάλληλο εξοπλισμό και ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό, οι δυνατότητες αξιοποίησης των drones επεκτείνονται σε ολοένα περισσότερους κλάδους.
Εκπαίδευση, εξειδίκευση και επαγγελματική εξέλιξη στον κόσμο των drones.
